Van Sinterklaas tot Santa Claus
In de maand november als het laatste zomergevoel ten onder gaat in gure herfststormen en kille slagregens wordt Nederland bevangen door een collectieve gekte. Kinderen zetten met kloppend hart hun schoen gevuld met wortels en hooi bij de cv en overigens redelijk verstandige volwassenen sluiten zich tot 's avonds laat op in hun kamer om steunend van inspanning kreupelrijmen te fabriceren of met duivels genoegen allerlei licht sadistische knutselwerkjes in elkaar te zetten. Dit alles ter ere van het feest van Sinterklaas, die met zijn knecht Zwarte Piet per boot uit Spanje arriveert.
Wat dit alles te maken heeft met de Heilige Nicolaas, bisschop van de - nu Turkse - stad Myra is te zien op de tentoonstelling Van Sinterklaas tot Santa Claus in het museum Nairac te Barneveld van 13 november t/m 8 januari 2005. De expositie geeft een veelzijdig en levendig beeld van de Nicolaas-geschiedenis. Van hem wordt gezegd dat hij als klein kind al zo godvrezend was dat hij in de vastentijd slechts twee maal per dag aan de borst wilde drinken. Nicolaas werd bisschop en overleed in ca. 342. Twee eeuwen na zijn dood werd zijn persoon met legendes omgeven en was hij een van de populairste heiligen in Europa. Zo zou hij drie ter dood veroordeelde generaals hebben gered, drie arme meisjes van een bruidsschat hebben voorzien en drie geslachte en gepekelde scholieren uit de dood hebben doen opstaan. In 1087 roofden Italiaanse zeelieden de stoffelijke resten van de bisschop en brachten ze naar Bari om ze uit handen te houden van de Turken. Vandaar verspreidde de Nicolaasverering zich over de rest van Europa. Als beschermheilige van kinderen, ongetrouwde meisjes, handelaren, zeelieden, pandjesbazen, apothekers en parfummakers had hij een zware en afwisselende taak.
In Midden- en West-Europa maakte Sint Nicolaas een eigen ontwikkeling door. Bepaalde attributen die teruggaan op de Germaanse godenverering zoals het paard en dierenoffers – denk aan de varkens van marsepein en de suikerbeesten! – gingen op hem over. Omdat Wodan hardnekkig door onze Germaanse voorouders werd vereerd, kon alleen een zeer populaire heilige als Nicolaas van Myra hem vervangen. Tijdens de Reformatie moest de rooms-katholieke kerk – en dus ook Sint Nicolaas – onderduiken en werd hij slechts sporadisch afgebeeld. Pas in de eerste helft van de 19de eeuw verscheen de Sint als bisschop verkleed in het openbaar. In de jaren tachtig van de vorige eeuw leek het er even op dat Sinterklaas terrein verloor aan de Angelsaksische kerstman. Na een vrij massaal protest en het oprichten van een Nationaal Sint Nicolaas Comité in 1993 lijkt dit gevaar echter geweken en zit de Sint vaster in het zadel dan ooit.
Door middel van iconen, bidprentjes, centsprenten, sculpturen, kinderboeken, muziekboeken met sinterklaasliedjes, waaronder 20 versies van Oh, kom er eens kijken, politieke spotprenten, Sinterklaas in de reclame, een elektrische zwaaiklaas en nog veel meer komt u ook aan de weet waar Zwarte Piet vandaan komt en wat Santa Claus met Sinterklaas van doen heeft. z.o.z.
Van Sinterklaas tot Santa Claus van 13 november t/m 8 januari 2005
Veluws Museum Nairac Langstraat 13, Barneveld bereikbaar vanaf A30, afslag Barneveld
Geopend dinsdag t/m vrijdag: 10.00 tot 17.00 op zaterdag: 13.00 tot 17.00 uur.
Zon- en feestdagen gesloten.
Meer informatie
Veluws Museum Nairac Telefoon: 0342-415666, museumnairac@introweb.nl en www.nairac.nl.
